Cepnyc

Возвращение к классической армянской орфографии

92 сообщения в этой теме

Reformed Armenian Orthography

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Traditional Armenian Orthography (via Wikipedia).

Брр, запутанная система. Было бы глупо к ней возвращаться. :thumbsdown:

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

А почему, например для передачи звука «у» не использовать только букву «ւ» вместо «ու»?

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

А почему, например для передачи звука «у» не использовать только букву «ւ» вместо «ու»?

Кстати, в старой орфографии звук "у" также обозначается «ու», просто это две буквы вместо одной. «ւ», насколько я понял, заменяет также Վ в некоторых случаях.

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Вот здесь подробное описание западноармянской орфографии:

http://www.arak29.am/PDF_PPT/5-Lenguage/orthogr_files/v3_document.htm

Вот какое правописание нам предлагают вернуть:

դժուար

կատուի

գտնուել

գտնւում

հաշւում

հիւանդ

գաւառ

մոռացաւ

տերեւ

կեղեւ

Լեւոն

ԵՐԵՒԱՆ

առեւտուր

արեւ

ՍԵՒԱՆ

դպրեվանք

եօթ

ընտանեօք

արդեօք

կողպէք

արժէք

հիմնարկէք

տնօրհնէք

ջրօրհնէք

նշանդրէք

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Да, кстати, обозначение звука «у» дифтонгом «ու» перенято из греческого.

Я говорил о следующем этапе реформы, когда вместо двух букв использовалась бы одна, потому что в армянском алфавите и так каждому звуку соответствует буква (более или менее)...

Изменено пользователем CEPNYC
0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Да, кстати, обозначение звука «у» дифтонгом «ու» перенято из греческого.

Я говорил о следующем этапе реформы, когда вместо двух букв использовалась бы одна, потому что в армянском алфавите и так каждому звуку соответствует буква (более или менее)...

В современном армянском это и есть одна буква «ու».

Реформа XX века была вполне логична и сильно облегчила правописание. Немцы, например, постоянно проводят реформы по упрощению своей запутанной орфографии.

А мы должны идти по обратному пути?

Изменено пользователем cartesius
0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Как это нет? Есть. Ւ ... Похожа на Ի

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Да, хотя не считаю это актуальной проблемой.

Реальным тормозом для развития армянского языка считаю, к примеру, отсутствие элементарной возможности купить в Ереване клавиатуру с армянскими буквами из-за не существования таковых в природе.

Так называемые «кириллический» или «латинский армянский», которыми пользуются многие юзеры даже на нашем форуме, является результатом небрежного отношения к родному языку, в то время как все современные операционные системы имеют поддержку армянского алфавита.

Про арменификацию телефонов или КПК вообще молчу. Насколько знаю, армянский «заводским» методом поддерживается лишь на некоторых моделях от Нокии и Айфоном (или «кустарным» методом на Виндоуз Мобайл), так что даже сообщения от сотовых операторов в Армении приходят на «латинском армянском», что считаю позорным явлением для языка с 1500-летней оригинальной письменной традицией.

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

."классическая" ,ето как ? ..когда вместо "гарун" пишут "карун" ,"пат"-"бад" ,"бад"-"пат":)), а вместо Карапет ."Гарабед"?

.устарел уже западноармянский, и сильно оступает лаконичному и более четко выражающему мысль ашхарабару,на котором написано тонны художественной и научно-технической литературы.. изучать, понимать, почему бы и : нет... но вводить в обиход- полнейший бред.. ведь основой этого "классического" является всего ёишь западноармянский диалект(как говорю,так и пишу)..

..да и, любой, говоряший на ашхарабаре, отлично понимает "классический" З.А. диалект, .. но не все носители "классики" могут(хотят) понимать ашхарабар.. затею считаю вредной.. а Гарбис,Папген,Карекин,Какик,Гарине,Карниг и Гарабед из Пейрута и Постона,после изучения "классического" ,который знают с грехом пополам, переходят к изучению ашхарабара..

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

ну а вообще я против перехода на грамматику грабара, но я за орфографию грабара

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Что это за креатиф? :pleasantry:

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

http://mi3ch.livejournal.com/2660970.html

После Октябрьской революции Научный отдел Наркомпроса высказался «…о желательности введения латинского шрифта для всех народностей, населяющих территорию Республики … что является логическим шагом по тому пути, на который Россия уже вступила, приняв новый календарный стиль и метрическую систему мер и весов».

Из тезисов проф. Яковлева Н. Ф. «О необходимости латинизации русского алфавита»:

Русский гражданский алфавит в его истории является алфавитом самодержавного гнета, миссионерской пропаганды, великорусского национал-шовинизма... В то же время этот алфавит является орудием пропаганды русского империализма за рубежом (славянофильство, борьба за проливы).

Современная советская печать демонстрирует огромное противоречие между ее интернациональным социалистическим содержанием и национально-буржуазной графической оболочкой.

Латинский алфавит в настоящее время фактически уже перерос в международную графическую основу, в особенности после того, как на советском и отчасти на зарубежном Востоке он делается одним из лозунгов культурной революции

Русский алфавит является в настоящее время не только идеологически чуждой социалистическому строительству формой графики, но также служит главным препятствием делу латинизации, как других национальных по форме алфавитов

Латинская графика в большей степени, чем русский гражданский шрифт, отвечает уровню современной полиграфической техники и физиологии чтения и письма via

А в 1928 году на латинизированный алфавит перешла дружественная СССР Турция.

И уже к концу 1930-х большинство языков СССР были переведены на латинскую основу:

Абазинский язык, абхазский язык, аварский язык, адыгейский язык, азербайджанский язык, алтайский язык, ассирийский язык, башкирский язык, белуджский язык, бурятский язык, вепсский язык, даргинский язык, дунганский язык, еврейско-таджикский язык, ижорский язык, ингушский язык, ительменский язык, кабардино-черкесский язык, казахский язык, калмыцкий язык, каракалпакский язык, карачаево-балкарский язык, карельский язык, кетский язык, киргизский язык, китайский язык, коми язык, корякский язык, крымскотатарский язык, крымчакский язык, кумандинский язык, кумыкский язык, курдский язык, лазский язык, лакский язык, лезгинский язык, мансийский язык, молдавский язык, нанайский язык, ненецкий язык, нивхский язык, ногайский язык, осетинский язык, персидский язык, саамский язык, селькупский язык, табасаранский язык, таджикский язык, талышский язык, татарский язык, татский язык, туркменский язык, удэгейский язык, удинский язык, уйгурский язык, узбекский язык, хакасский язык, хантыйский язык, цахурский язык, чеченский язык, чукотский язык, шорский язык, шугнанский язык, эвенкийский язык, эвенский язык, эскимосский язык via

Всего между 1923 и 1939 годами на латиницу было переведено 50 языков (из 72 языков СССР, имевших письменность).

Но в 1936 году началась новая кампания — по переводу всех языков народов СССР на кириллицу, что было в основном закончено к 1940 году via

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Конечно,если бы большевики не провели реформу армянского алфавита в 1921 году,сегодня мы бы имели единую орфографию с западноармянским языком,что сглаживало бы различие.Но прошло сто лет,выросло не одно поколение на новой орфографии и уже читать западноармянский текст непривычно.Судите сами...

1) Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ ու հավասար՝ իրենց արժանապատվությամբ և իրավունքներով:Նրանք օժտված են բանականությամբ ու խղճով,և պարտավոր են միմյանց նկատմամբ վարվել եղբայրության ոգով:

2) Բոլոր մարդիկ կը ծնուին ազատ եւ հաւասար իրենց արժանապատուութեամբ եւ իրաւունքներով:Իրենք օժտուած են բանականութեամբ ու խիղճով,եւ պարտաւորուած են միմեանց հանդեպ եղբայրութեան ոգիով վարուիլ:

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Конечно,если бы большевики не провели реформу армянского алфавита в 1921 году,сегодня мы бы имели единую орфографию с западноармянским языком,что сглаживало бы различие.Но прошло сто лет,выросло не одно поколение на новой орфографии и уже читать западноармянский текст непривычно.Судите сами...

1) Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ ու հավասար՝ իրենց արժանապատվությամբ և իրավունքներով:Նրանք օժտված են բանականությամբ ու խղճով,և պարտավոր են միմյանց նկատմամբ վարվել եղբայրության ոգով:

2) Բոլոր մարդիկ կը ծնուին ազատ եւ հաւասար իրենց արժանապատուութեամբ եւ իրաւունքներով:Իրենք օժտուած են բանականութեամբ ու խիղճով,եւ պարտաւորուած են միմեանց հանդեպ եղբայրութեան ոգիով վարուիլ:

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Давайте все-таки не путать два совершенно разных понятия - ОРФОГРАФИЮ (по-русски "правописание", т.е. набор правил, регламентирующих написание слов) и ГРАММАТИКУ (т.е. правила, регламентирующие склонение/спряжение и составление предложений). Предлагаемая реформа касается только правописания, Вы же пытаетесь вместе с ним "впарить" нам еще и грамматику, причем почему-то не классическую (т.е. грабара), а западноармянскую.

А пример, который Вы тут привели, будет выглятеть так:

Բոլոր մարդիկ ծնւում են ազատ ու հաւասար՝ իրենց արժանապատւութեամբ և իրաւունքներով:Նրանք օժտւած են բանականութեամբ ու խղճով,եւ պարտաւոր են միմեանց նկատմամբ վարւել եղբայրուեան ոգով:

Я где то разве писал о грамматике?

Почему вы в одном месте употребляете соединительный союз в форме և,а в другом եւ? Это уже две параллельные орфографии,и в слове եղբայրուեան букву թ машинально пропустили,или это новая орфография?

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Мне в опросе симпатичны 2 варианта

Нет, потому что сохранение западного армянского языка не обусловлено изменением орфографии

Нет, потому что вполне доволен современной - он прост, как говоришь так и пишешь.

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Я где то разве писал о грамматике?

Почему вы в одном месте употребляете соединительный союз в форме և,а в другом եւ? Это уже две параллельные орфографии,и в слове եղբայրուեան букву թ машинально пропустили,или это новая орфография?

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Ребята, сколько не вижу комментариев на эту тему, как правило высказывающиеся не понимают различия между языками (западно-армянском, восточно-армянским, грабаром и пр) и орфографией (классической и советской).

Современных языков у нас у армян два, и никто не обсуждает замену одного другим и тем более замену современных языков древнеармянским грабаром. Боже упаси!!!

Обсуждается орфография. Орфография - это соответствии произносимых звуков способам их написания. Язык остаётся тем же самым, но способ написания слова изменяется.

Всего 80 лет назад все армяне записывали слова одинаково, причём орфография практически не менялась со времен Маштоца. Потом в советское время пришли безмозглые чиновники и под предлогом упрощения ввели новые правила записи слов. Получился ужас, который имеем сейчас. Половина армян пишет с использованием классической орфографии, а половина с помощью новой советской.

Мне, как человеку изучившему более 4 языков, поездившему по миру ближе как раз классический вариант. Он правильнее, он лучше отображает логику языка, его историю, развитие. В некоторых случаях он на порядок правильнее передаёт звучание слов, нежели советская орфография. Я могу тут говорить много, если кому-то интересно, могу привести примеры.

Что же касается перехода. Это очень простой шаг. Не надо демонизировать проблему! Все изменения в правилах можно изложить на 10 страницах печатного текста. Если кто-то скажет, что это неподъемный труд, то это будет неправда. Изучить все правила можно за неделю и ещё за пару недель закрепить... Учителя-лингвисты и специалисты армянского языка это усвоят за пару дней, поскольку все правила классической орфографии напрямую завязаны на многие лингвистические процессы, проходившие в языке и они это всё уже изучали.

Кто-то скажет "не время"? А когда будет "время"??? Странный предлог.

Ну и последнее. Никому не охота учиться. Это всегда сложный и долгий процесс. И всегда легче поддаться лени и сказать "а меня все и так устраивает"! Но правильный шаг надо делать вне зависимости от того, хочется или не хочется. В моём понимании, правильный шаг - это переход к новой орфографии.

Кстати, есть хороший фильм по этой теме:

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Как показывает опрос, большинство (причем очень образованных людей - контингент форума) современное написание армянского вполне устраивает.

Но даже если власти решат вдруг волевым усилием поменять орфографию - их ждет волна протестов, поляризация общества, склоки, скандалы, оскорбления со всех сторон. Они это знают и соответственно на подобный шаг не пойдут.

Как говорится: не буди лихо пока оно тихо.

Этот вопрос может подняться только если вдруг начнется массовое народное движение за восстановление классической орфографии.

А этого не случится, поскольку сегодняшняя большинство людей устраивает.

Изменено пользователем cartesius
0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

среди технарей есть выражение: "Работает? Не трогай!"

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Но лично мне было бы интересно вот что:

есть ли хоть один пример употребления классической орфографии (которого нет в современной), который облегчил бы пишущему жизнь; требовал бы запоминать меньше правил и исключений и т.д.?

0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Советую статью-заметку Грача Мартиросяна- специалиста из Лейденского университета, на сегодняшний день- наиболее серьезного и академичного армянского лингвиста.

Դասական ուղղագրության մասին

Հրաչ Մարտիրոսյան (PhD 2008, Լեյդենի համալսարան)

Սույն հոդվածով չեմ հավակնում ներկայացնելու խնդիրն իր ամբողջական ընդգրկմամբ և քննարկելու բոլոր կողմ և դեմ փաստարկներն ու ասպեկտները: Պարզապես կփորձեմ մի քանի կետերով հակիրճ ներկայացնել իմ դիրքորոշումը և հիմնավորել, թե ինչու եմ ես դասական ուղղագրության վերականգնումը համարում ոչ նպատակահարմար:

1) Իմ կյանքի իմաստը գրաբարի ու հայերենի մյուս լեզվավիճակների ուսումնասիրությունն է, ուստի պիտի հասկանալի լինի, որ գրաբարն ու դասական ուղղագրությունը ինձ ավելի քան հոգեհարազատ են: Այնպես որ իմ դիրքորոշումը կարելի է չընդունել, բայց տենդենցիոզ համարել ոչ մի կերպ չի կարելի: Ուղղագրությունը փոխելուն դեմ էին հայերենագիտության մի շարք հսկաներ, այդ թվում` ԻՄ ԿՈՒՌՔ Աճառյանը: Այդուհանդերձ, սա քննվող խնդրի հետ կապ չունի: Ես չեմ ուզում այստեղ քննարկել հայտնի ռեֆորմը ու նրան գնահատական տալ (հիմա բոլորովին էական չէ` ռեֆորմը բոլշևիկյան էր, կեղծիք էր, ճիշտ քայլ էր թե սխալ…): Խնդիրն այն է, թե արդյոք այժմ իրատեսական կամ խելամիտ է դասական ուղղագրության վերականգնումը:

Խնդրում եմ ինձ չհամոզեք, թե հիմա հայերենի գրագիտության մակարդակը գոհացուցիչ է: Ես շփման մեջ եմ ամենատարբեր հաստատությունների հարյուրավոր ուսանողների ու երիտասարդ գիտնականների հետ, որոնցից շատերը լավագույններից են իրենց բուհերում. սակայն նրանցից քչերն են ինձ գրում լիովին գրագետ նամակներ: Սոցիալական ցանցերի քննարկումներում արտացոլված անգրագիտության մասին չեմ էլ խոսում: Ամենավատն այն է, որ անգրագետ կամ կիսագրագետ (բանավոր կամ գրավոր) հայերեն են գործածում նաև լրագրողները, հեռուստացույցով ելույթ ունեցողները, համացանցում հրապարակումներ կատարողները…

Վիճակը, իսկապես, այնքան էլ լավ չէ: Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե հիմա փոխենք ուղղագրությունը: Հաստատ` աղետալի շիլաշփոթ (տես և պարագրաֆ 5):

2) Այս խնդրի քննարկումներում հաճախ անպատասխան է մնում գլխավոր հարցադրումը. ո՞րն է այժմյան ուղղագրության խնդիրը, որ մեզ ստիպում է հրաժարվել դրանից ու վերադառնալ դասականին: Իմ պատասխանը հետևյալն է. նման խնդիր չկա: Այժմյան ուղղագրությունը միանգամայն ներդաշնակ է ժամանակակից արևելահայերենին: (Ես այստեղ չեմ քննարկում արևմտահայերենի հարցը. բոլորովին էլ պարտադիր չէ, որ արևմտահայերենն ու արևելահայերենն ունենան մեկ միասնական ուղղագրություն): Դասականի կողմնակիցները սովորաբար մի երկու խնդիր են մատնանշում. դիտարկենք դրանք:

3) Ասում են, թե ներկա ուղղագրությունը մեզ կտրել է մեր լեզվի արմատներից, գրաբարից: Տպավորություն է ստեղծվում, թե, դասական ուղղագրության վերադառնալով մեր գրաբարյան մատենագրությունը պետք է մատչելի դառնա լայն մասսաներին: Դա, իհարկե, մոլորություն է: Ուղղագրությունն ընդամենը դիմափոշի է, դրա յուրացմամբ գրաբարյան քերականությունը հասկանալի չի դառնա: Գրաբարի քերականությունը պետք է հատուկ սովորել: ԵՎ, ԻՍԿԱՊԵՍ, ՊԵ՛ՏՔ Է ԱՅՆ ՍՈՎՈՐԵԼ: ԻՄ ՀԱՄՈԶՄԱՄԲ, ՅՈՒՐԱՔԱՆՉՅՈՒՐ ԿԻՐԹ ՀԱՅ (ԷԼ ՉԵՄ ԽՈՍՈՒՄ ՀԱՅԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿԱՑԱԾ ՈԼՈՐՏԻ ՀԵՏ ԱՌՆՉՎՈՂ ՄԱՍՆԱԳԵՏՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ) ՊԵՏՔ Է ԱՆՊԱՅՄԱՆ ԳՐԱԲԱՐ ԻՄԱՆԱ: Ինչու՞ լավ կրթություն ունեցող յուրաքանչյուր հոլանդացի գիմնազիայում հանգամանորեն ուսումնասիրում է հունարենն ու լատիներենը (որ դասական լեզուներ են, բայց ոչ հոլանդերենի մայրերը), իսկ հայերը իրենց մայր լեզու գրաբարը` ոչ:

Աղետալի է, բայց` փաստ, որ նույնիսկ շատ լեզվաբաններ, որոնք, ասենք, բարբառագետ են կամ լեզվաբանության այլ ճյուղի մասնագետ, յոլա են գնում առանց գրաբարի իմացության` մխիթարվելով այն հանգամանքով, որ գրաբարը իրենց նեղ մասնագիտական շրջանակից դուրս է:

4) Ասում են, թե քսանականների ուղղագրական ռեֆորմը մեծ դավադրություն էր, որի նպատակն էր աստիճանաբար դուրս մղել հայկական տառերը և անցնել լատինական այբուբենի: Ես չեմ ուզում քննարկել` դա արդյոք այդպես է, թե ոչ: Դա հիմա էական չէ: Էականն այն է, որ հիմա այդ հարցը ուղղագրության հետ կապ չունի: Եթե գլոբալիզացիան սպառնում է հայկական այբուբենին, ապա մենք լավ գիտենք, որ այդ սպառնալիքը հրաշալիորեն արտացոլվում է առաջին հերթին համացանցում և տեխնիկական այլ ոլորտներում: Ինչ ուղղագրություն էլ ունենանք, լատինատառ գրողը պիտի լատինատառ էլ գրի: Մենք պետք է պարզապես մտահոգվենք հայատառ այբուբենի կարգավիճակով և ամեն կերպ պայքարենք հայերենի ԼԱՏԻՆԱՏԱՌ ԽՐՏՎԻԼԱԿԱՅԻՆ ԳՐՈՒԹՅԱՆ դեմ:

5) Եթե վերադառնանք դասական ուղղագրությանը, ապա, ինչպես ասացի, մեծ շիլաշփոթ կսկսվի: Լավատեսությունն անտեղի է: Ոմանք ասում են, թե ընդամենը մի քանի ուղղագրական կանոն պետք է սովորել և վերջ: Բայց դա այդքան էլ հեշտ չէ: Կանոնները թափանցիկ ու հասկանալի են, երբ գործ ունենք գրաբարի հետ: Իսկ ներկայիս լեզվավիճակի հետ դասական ուղղագրությունը, հատկապես մեկդարյա ընդմիջման անդունդից հետո, այդքան էլ օրգանականորեն չի համատեղվում: Մանրամասների մեջ չեմ մտնի. շատերն են քննել այս հարցը և բերել բազմաթիվ օրինակներ: Միայն նշեմ, որ այժմ իսկ դասական ուղղագրություն գործածող (նույնիսկ հրապարակավ` թերթերում, համացանցում…) մարդկանց ճնշող մեծամասնությունը բազմաթիվ սխալներ է թույլ տալիս, ընդ որում` և՛ դասական ուղղագրություն չիմանալու հետևանքով կատարված սխալներ, և՛ այնպիսիք, որ պայմանավորված են ժամանակակից լեզվական իրողությունը դասականի հետ պատվաստելու հետ առնչվող դժվարություններով:

Մի հայտնի խնդիր է, օրինակ, գրաբարում բացակայող կրավորական -վ-ի հարցը: Հիմա կարծես ձևավորվում է այն -ւ-ի տեսքով ներկայացնելու ավանդույթը: Իրականում հիմքեր կան մտածելու, որ այն ավելի շատ -ու- պետք է լինի: Կրավորականի ծագման տարբեր տեսակետներ կան. դրանք, իհարկե, այստեղ չեմ քննարկի (տես, օրինակ, Հայոց լեզվի պատմ. քեր., 2, 1975, էջ 371-377). բայց դրանց բոլորի ընդգրկած նյութում հիշատակվող և այս կամ այն կերպ խնդրին առնչվող քերականական ձևերը -ու-ով են` հատուած, բացուեալ ևն: Այլ հրատարակություններում հենց -ու-ով տարբերակն էլ գտնում ենք: Սակայն անկատար դերբայի մեջ -ուում անախորժ գրությունից խուսափելու նպատակով գրում են -ւում, օրինակ` առնչւում, հրաւիրւում ևն: Փաստորեն, կանոնարկման համար այսպիսի դեպքերում ստիպված ենք լինում լրացուցիչ պայմանականություններ ստեղծել ու բարդացնել վիճակը:

Շփոթն ավելի է ուժեղանալու, օրինակ, երդվել (գրաբարում` երդնում) բայի դեպքում. եթե այդ նոր միտման համաձայն երդւել գրենք, ապա խզած կլինենք գրաբարյան իրողությունը, քանի որ այդ բայը կրավորական չէ, և որ որ նրա հիմքում ընկած է երդու- հիմքը (հմմտ. երդուայ, երդուիր, երդուեալ):

Հետո, կրավորականի պես կամ գուցե, մասամբ, դրա ազդեցությամբ, սկսում են առհասարակ բառամիջի [վ + ձայնավոր] կապակցության մեջ վ տառը փոխարինել ւ-ով: Թվում է` ահա և պարզ կանոնը: Սակայն դա այնքան էլ պարզ չէ: Նույնիսկ վերոհիշյալ հոդվածի հեղինակը, որն անկասկած շատ կիրթ անձնավորություն է, իր այդ հոդվածում գրում է դժւար, լեզւի, հատւած ևն: Բայց չէ՞ որ սրանք բոլորն էլ հակասում են այս բառերի գրաբարյան գրելաձևերին: Ճիշտ ձևերն են` դժուար, լեզուի, հատուած ևն: Էլ ու՞ր մնաց արմատներին վերադառնալը:

Մի օրինակ էլ. շատերը խճճվում են բառավերջի -ա-յին և -ո-յին առնչվող հարցերում: Գիտենք, որ գրաբարում այդպիսի բառերի վերջում միշտ յ է դրվում` -այ և -ոյ (մի երկու քերականական ձև չհաշված): Ուստի նոր ուղղագրության անցնելիս ինչպե՞ս ենք կանոնարկելու. -ա-յով և -ո-յով վերջացող բոլոր հին ու նոր բառերում պիտի ավելացնե՞նք: Այսինքն, գրաբարյան բառերի կողքին, նաև`Անտարկտիդայ, բազայ, Զինայ, կազինոյ, պաուզայ, Սյուզաննայ… Գոնե ինձ համար արտառոց է: Կարող են առաջարկել` եկեք հին բառերում գրությունը պահենք, բայց նորերում չավելացնենք: Բայց վստա՞հ ենք, որ հեշտ է լինելու նման տարբերակումը: Օրինակ` մարդիկ իմանալու՞ են, որ փիլիսոփա բառը գրաբարում էլ կա, ուստի պետք է փիլիսոփայ գրել: Կամ կիմանա՞ն արդյոք, որ այսօր բառի այսօրվա հոլովաձևը գրաբարում չկար, ուստի, ըստ այդ հնարավոր կանոնի, պետք է գրեն այսօրւա, ոչ թե այսօրւայ: Հետաքրքիր է, որ բազմաթիվ կիրթ մարդիկ գործածում են հենց այդ ձևը` այսօրւա, բայց դրա կողքին նաև, օրինակ, 900-ամեա, մինչդեռ -ամեայ բաղադրիչը կա գրաբարում` միամեայ, եռամեայ և այլն: Հիմա, արդյո՞ք բոլոր նման դեպքերում մարդիկ կողմնորոշվելու են, թե ինչպես գրեն:

Շատերն ինձ հաստատ կհակադարձեն` ասելով. վերոհիշյալ օրինակները պարզապես կանոնարկման բացակայության հետևանքներ են և անհատական վրիպումներ կամ բացթողումներ. երբ վերադառնանք դասական ուղղագրությանը, մանրամասնորեն կմշակենք ու կկանոնարկենք ամեն ինչ: Հասկանալի է: Բայց ես ուղղակի փորձեղի ցույց տալ, որ սխալ է այն կարծիքը, թե ընդամենը մի քանի կանոնի հարց է: Իրականում, շիլաշփոթից խուսափելու համար, հարկ կլինի ստեղծել (կամ արդեն ստեղծվել է) կանոնների մի հսկա համակարգ, ընդ որում շատ հարցերում բանասիրական տվյալները թույլ չեն տալիս հստակ ու հիմնավոր որոշումներ ընդունել, ուստի ստիպված ենք լինելու լրացուցիչ պայմանականությունների դիմել: Եվ հետո, այդ ամենը յուրացնելու համար հարկ կլինի մարդկանց բացատրել գրաբարյան ձևերի հետ կապված բազմաթիվ նրբություններ: Դա, իհարկե, լավ է. մարդիկ կծանոթանան գրաբարին: Բայց ինչու՞ նրանք գրաբարին ծանոթանան անօրգանական պատվաստումների այդ խճճված համակարգում: Ավելի խելամիտ ու արդյունավետ չի՞ լինի, եթե ժամանակակից պարզ ու հստակ ուղղագրությունը թողնենք ժամանակակից արևելահայերենի համար, իսկ դրա կողքին էլ ամեն ջանք գործադրելով հնարավորինս մասսայականացնենք գրաբարի (և, ինչու չէ, արևմտահայերենի) գրագետ իմացությունը: Չմոռանանք նաև, որ դասականին վերադառնալու դեպքում է՛լ ավելի լուրջ խնդիրների հետ ենք բախվելու ժամանակակից կենցաղի ու տեխնիկայի բազմաթիվ բնագավառներում:

6) Հաճախ խոսում են այն մասին, որ այժմյան ուղղագրությունը «լղոզում» է բառերի ծագումնաբանական տեսքը և արհեստականորեն սարքում է համանուններ, հմմտ. սեր և սէր: Սակայն դա խնդիր չէ. մարդիկ պարզապես գիտեն, որ կա սեր ձևով գրվող երկու բառ, որոնք տարբեր են իմաստով էլ, ծագումով էլ, հոլովմամբ էլ (սերի vs. սիրո): Համանուններ կան բոլոր լեզուներում. գրաբարում կար, օրինակ, երեք հատ հաւ` ա) ‘թռչուն’, բ) ‘պապ’, գ) ‘ծայր, սկիզբ’ նշանակություններով, և դա երբեք խնդիր չի եղել:

7) Ինչպես հաճախ է նշվում, դասական ուղղագրության վերադառնալու դեպքում հարկ կլինի վերահրատարակել հսկայական քանակությամբ դասագրքեր, գիտական ու գեղարվեստական գրականություն: Այս հուսահատ կետը թողնում եմ առանց մեկնաբանության:

8 ) Մի շատ կարևոր հանգամանք: Թող ինձ ներեն բոլոր այն մարդիկ, ովքեր հենց հիմա էլ ժամանակակից արևելահայերենը գործածում են դասական ուղղագրությամբ, և այն էլ, շատ հաճախ, հրապարակավ: Այդ թվում կան այնպիսի անձինք, որոնց ես շատ հարգում եմ և գնահատում նրանց վաստակը: Սակայն իրավունք ունեմ իմ կարծիքը հայտնելու կոնկրետ քննվող հարցի կապակցությամբ: Միևնույն երկրում միևնույն լեզուն տարբեր ուղղագրություններով գործածելը ստեղծում է ՔԱՈՍ ու ԱՆԱՐԽԻԱ, մանավանդ որ դասական ուղղագրությամբ գրված նյութերը շատ հեռու են հետևողական լինելուց և լի են սխալներով (ես հաճախ եմ հետևում նման հրապարակումների): Ժամանակակից արևելահայերենը (գոնե գրքերում ու մամուլում) պետք է ունենա ՄԵԿ ՈՒՂՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ: Մարդիկ, իհարկե, իրավունք ունեն նախապատվությունը տալ դասական ուղղագրությանը, գործածել այն ու պայքարել հանուն նրա վերականգնման, բայց քանի դեռ այդ վերականգնումը չի կատարվել, գոնե հրապարակային մակարդակում պետք է գործածել այժմյան ուղղագրությունը:

ԱՄՓՈՓՈՒՄ. Կարելի է վիճել 20-րդ դարի առաջին կեսի ուղղագրական ռեֆորմների գնահատականների հարցերում: Սակայն մեր ներկա վիճակում դասական ուղղագրության վերադառնալը ոչ մի լավ բանի չի բերի: (Ժողովուրդն ասում է. «Էշ նստելը մի այիբ է, իջնելը` երկու»): Պետք է ձգտել հասնել մասսայական լիարժեք գրագիտության: Հրաշալի եմ համարում քննարկման տարբեր մասնակիցների հնչեցրած կոչերը մեր բազմադարյան չքնաղ լեզվի ու այբուբենի և մյուս ազգային արժեքների վերաբերյալ: Դրանք միավորելով կձևակերպեի հետևյալը` «ճանաչենք և մաքուր պահենք մեր ոսկեղենիկ գրաբարը և ժամանակակից հայերենը»: Այո, եթե ուզում ենք ունենալ մեր լեզուն, արմատներն ու մշակույթը հարգող ու ճանաչող սերունդ, ապա պետք է ազգովի ձգտենք հասնել հետևյալ երկու ԻՐԱՐ ՉՀԱԿԱՍՈՂ, բայց միմյանց հետ չխառնելի նպատակներին. 1) ժամանակակից գրական լեզվի գերազանց իմացություն, 2) գրաբարի և մեր հնամյա մատենագրության գոնե տարրական իմացության:

07.02.2012, Լեյդեն

Изменено пользователем Cамvел
0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Ребята, сколько не вижу комментариев на эту тему, как правило высказывающиеся не понимают различия между языками (западно-армянском, восточно-армянским, грабаром и пр) и орфографией (классической и советской).

Современных языков у нас у армян два, и никто не обсуждает замену одного другим и тем более замену современных языков древнеармянским грабаром. Боже упаси!!!

Обсуждается орфография. Орфография - это соответствии произносимых звуков способам их написания. Язык остаётся тем же самым, но способ написания слова изменяется.

Всего 80 лет назад все армяне записывали слова одинаково, причём орфография практически не менялась со времен Маштоца. Потом в советское время пришли безмозглые чиновники и под предлогом упрощения ввели новые правила записи слов. Получился ужас, который имеем сейчас. Половина армян пишет с использованием классической орфографии, а половина с помощью новой советской.

Мне, как человеку изучившему более 4 языков, поездившему по миру ближе как раз классический вариант. Он правильнее, он лучше отображает логику языка, его историю, развитие. В некоторых случаях он на порядок правильнее передаёт звучание слов, нежели советская орфография. Я могу тут говорить много, если кому-то интересно, могу привести примеры.

Что же касается перехода. Это очень простой шаг. Не надо демонизировать проблему! Все изменения в правилах можно изложить на 10 страницах печатного текста. Если кто-то скажет, что это неподъемный труд, то это будет неправда. Изучить все правила можно за неделю и ещё за пару недель закрепить... Учителя-лингвисты и специалисты армянского языка это усвоят за пару дней, поскольку все правила классической орфографии напрямую завязаны на многие лингвистические процессы, проходившие в языке и они это всё уже изучали.

Кто-то скажет "не время"? А когда будет "время"??? Странный предлог.

Ну и последнее. Никому не охота учиться. Это всегда сложный и долгий процесс. И всегда легче поддаться лени и сказать "а меня все и так устраивает"! Но правильный шаг надо делать вне зависимости от того, хочется или не хочется. В моём понимании, правильный шаг - это переход к новой орфографии.

Кстати, есть хороший фильм по этой теме:

http://www.youtube.c...h?v=w9f8gA3x2c4

А аргумент "не менялось со времен Маштоца" Вы считаете, как я понимаю, самым веским.

На самом деле, это ПЛОХО, что не менялось.

Теперь спросите себя, почему во время большевиков понадобилось развить изменить язык. Да потому, что он (наконец!) встал в разряд ГОСУДАРСТВЕННЫХ.

На нем СТАЛО НЕОБХОДИМО не только писать Библию, песнопения и какие-то особые рукописи или литературные изыски ограниченному контингенту, а на нем СТАЛО НЕОБХОДИМО учиться ВСЕМ, издавать на нем законы, регулирующие общественную жизнь, осуществлять на нем судопроизводство (тут каждая буква и каждая запятая - убить/помиловать, да при том, что на все слои общества) и т.д. и т.п.

Т.е. встала острая необходимость язык УСОВЕРШЕНСТВОВАТЬ. То бишь упростить. И ашхарабар - как раз простой и удобный.

Тоже самое произошло и не раз с русским языком. Я не знаю, что бы делала Россия без еврея Розенталя и Ко.

Да, преемственность должна сохраняться, да, человек 21 в. должен понимать хотя бы в общих чертах то, что написано в 5 в., но это не означает, что язык не должен развиваться и совершенствоваться под требования носителей.

Язык- живой организм. Если он не будет развиваться, он станет мертвым.

Вы даже представить себе не можете, как сейчас армянскому языку не хватает своего Розенталя! Сейчас, когда государственность языка вышла на новый уровень. Мы уже не в СССР, вопрос развития языка встал еще более остро. И процесс идет.

Сейчас, на мой взгляд, нужно развивать ашхарабар и создавать удобные руководства с действующими правилами. Пока такого нет. Вся инфа по грам/орфографии размазана по разным книгам, и единственный официальный источник - это школьные учебники с 1 по 12 класс. По всем остальным книгам: один армянский филолог может не согласиться с другим.

У меня лично часто возникают вопросы, как правильно. И я часто не могу найти четкий ответ. В одной книге- так, в другой- иначе. Один филолог считает, что тут правильно запятая, другой- бут, третий вообще считает, что ничего не надо.

Вот над этим надо работать. Сесть всем армянским профессорам-лингвистам за круглый стол и установить единые правила. Да, останутся "дырки" (исключения), но их будет не так много, как сейчас.

Нам нужно что-то типа русского gramota.ru -источника, который всеми признан как самый авторитетный и истиной в последней инстанции.

Западным армянам же стоит постепенно учиться нашему ашхарабару. Для единства.

Изменено пользователем Annajan
0

Поделиться сообщением


Ссылка на сообщение
Поделиться на других сайтах

Создайте учётную запись или войдите для комментирования

Вы должны быть пользователем, чтобы оставить комментарий

Создать учётную запись

Зарегистрируйтесь для создания учётной записи. Это просто!


Зарегистрировать учётную запись

Войти

Уже зарегистрированы? Войдите здесь.


Войти сейчас